خط امان قسمت سوم (گفتگو با پروفسور پل ریکور1)

خط امان اثری ماندگار از آیت الله امامی کاشانی (مدظله العالی)

❇️ موضوع : « گفتگو با پروفسور پل ریکور مشهورترین فیلسوف معاصر فرانسوی »

🔋 حجم :
⏰ زمان :

متن برنامه :

بحث در این موضوع بود، که در دنیای کنونی برخوردها با مسأله مهدویت و منجی چگونه است، و صاحبان مکاتب و ادیان، که همه به مصلح و منجی معتقدند، در شرایط امروز با چه مشکلاتی مواجهند.

در این رابطه در فرانسه با پروفسور پل ریکور بحثی طولانی داشتم، سیر اندیشه این فیلسوف از بررسی آراء مختلف دانشمندان شروع، و همه مسائل روانشناسی، اخلاق، ما بعد الطبیعه را تجزیه و تحلیل می‌کند، او که یک مسیحی پروتستان است، کتاب‌های زیادی نوشته، و در امر هبوط حضرت آدم تحقیقاتی دارد.

پل ریکور به مسائل معنوی پایبند بود و می گفت: «به مسیح و نزول او اعتقاد دارم، و معتقدم نهایتآ یک تحول جهانی رخ خواهد داد، و سنت الهی و لطف و رحمت خدا نمی‌گذارد جهان بشریت به این دیوانگی و توحش ادامه دهد و باید به یک آرامش برسد».

او به «قاعده لطف» هم اعتقاد داشت، بر این اساس می‌گفت: خدای متعال انسان‌ها را هدایت کرده و لطفش نمی‌گذارد این بساط آشفته ادامه پیدا نماید و جلوی آن را خواهد گرفت، در طول تاریخ خدای بزرگ با فرستادن انبیاء جلوی مفاسد و ظلم‌ها را گرفت و پیامبران با ظلم و ستم مقابله می‌کردند، حالا هم همین طور است، سرانجام منجی خواهد آمد.

البته ایشان از «حضرت مهدی (ع)» اصلا شناخت و اطلاعی نداشت، ولی از آنجا که فیلسوف بود می‌گفت: «اعتقاد همه مکاتب به مصلح واقعیت دارد، و امری فلسفی است».

 

ایرادات پروفسور پل ریکور نسبت به تحول جهانی مهدوی (خط امان)

او نسبت به بحث مهدویت ایرادهایی را مطرح کرد، ایرادهای مطرح شده توسط ایشان را در این پنج مورد خلاصه می‌کنم:

1 ـ اختلاف فرهنگ‌ها چه خواهد شد؟

2 ـ اختلاف زبان‌ها چه خواهد شد؟

3 ـ اختلاف مرزهای کشورها با هم چه خواهد شد؟

4 ـ با توجّه به اختلاف ادیان، و تعصبی که هر متدین به دینش دارد، چگونه همه مردم به یک دین معتقد خواهند شد؟ و این تکثر چگونه یکی می‌شود؟

5 ـ زمان حقیقتی متصرم و گذرا است، بر این اساس آخرالزمان چه معنایی پیدا می‌کند؟ آیا زمان تمام می‌شود؟ خلقت تمام می‌شود؟ آیا روز و شب پایان می‌پذیرد؟ معنای آخر الزمان چیست؟

 

عدم منافات اختلاف فرهنگ‌ها و زبان‌ها با وحدت عقیده در تحول جهانی مهدوی (خط امان)

گفتم: اختلاف فرهنگ‌ها و عادات و زبان‌ها با وحدت عقیده مغایرت ندارد، جمعیت کشورهای مسیحی بیش از یک میلیارد نفر هستند، مردم هر کشور زبان خاص خودشان را داشته، و اختلاف عادات، فرهنگ‌ها و سنت‌ها زیادی با هم دارند، ولی در عین حال مسیحی هستند، این موضوع در جهان اسلام و مذاهب بودا و هندو هم وجود دارد، پس این اختلافات به وحدت عقیده لطمه‌ای نمی‌زند، و شاهد آن دنیای امروز است.

در مورد مرزها نیز همین گونه خواهد بود، و مرزها از بین نخواهد رفت، همانند دوران ما، که کشورهای مختلف با وحدت عقیده مرزهای خود را حفظ کرده‌اند، و کسانی هم که در این کشورها حکومت می‌کنند خواهند بود، بنابر این اختلاف مرزها هم وجود داشته، و تمام مرزها به جای خودشان خواهد بود.

ولی حاکمان چه کسانی خواهند بود؟ آیا همان ستمگران و توطئه‌گران خواهند بود؟ بی‌تردید پاسخ منفی است، و با آمدن یک دولتِ حقّ، حاکمان هم عوض خواهند شد، و ستمکاران نمی‌توانند با سلاح‌هایشان با او مقابله کنند .

 

ابزارهای الهی در حمایت از انبیاء و اولیای خود (خط امان)

امام زمان ارواحنا له الفداء مصلح و منجی آسمانی است، و قاعده لطف برای ایشان هم جاری است، خداوند پیامبرانش را چگونه کمک کرد؟ شما به ابراهیم خلیل معتقدید، ابراهیم با نمرود چگونه برخورد کرد و بالاخره چگونه بر او غلبه نمود؟ چگونه مردم را خداپرست کرد؟ موسی بن عمران چه کرد؟ عیسی مسیح چه کرد؟

این موارد در دنیا نمونه دارد، خدای متعال هر زمان هادی و پیامبری فرستاد، او را یاری نمود، ما نمی‌دانیم کمک‌های خدا برای پیروزی حضرت عیسی و حضرت مهدی(ع) چگونه خواهد بود، ولی اجمالا از آن مطّلع هستیم، این چنین نیست که سلاح‌ها در دست ستمگران باشد و مردم مظلوم هم از بین بروند، این سلاح‌ها از دست ستمگران گرفته خواهد شد.

پس از آن که حکومت امام زمان (ع) تشکیل و حضرت عیسی به ایشان اقتدا کند، تمام مردم مسیحی (بدون توجّه به حکومت‌ها و دولت‌هایشان) از ایشان حمایت خواهند کرد، و دولت‌هایی که سلاح در اختیار دارند نمی‌توانند با مردم خود بجنگند، البته تأکید می‌کنم ما نمی‌دانیم حمایت خداوند چگونه خواهد بود.

بر اساس روایات هنگامی که امام زمان ارواحنا له الفداء ظاهر شوند :«وَضَعَ یدَهُ عَلی رُؤُوسِ العِبَادِ، فَجَمَعَ بِهَا عُقُولَهُم وَ کمُلَت بِهَا اَحلاَمُهُم  ».

این که گفته شده امام (ع) دست بر سر مردم می‌گذارد، اشاره است به لطف خدا، خداوند متعال فکرها را بالا خواهد برد، بشر علم پیدا می‌کند، عقل‌ها بیدار می‌شوند؛ خداوند این عقل‌ها را همراه هم می‌سازد، انسان‌ها با هم می‌شوند.

در آن زمان مسأله پیروزی انقلاب اسلامی مطرح بود، پل ریکور خیلی به امام ارادت داشت، به ایران هم آمده بود، مثالی زده و گفتم: دولت ایران که مطیع آمریکا بود، سلاح‌های زیادی در اختیار داشت، هنگامی که مردم قیام کردند، دانست نمی‌تواند مقابل مردم را بایستد، از این رو از کشور فرار کردند.

ما نمی‌دانیم ابزارهای خداوند متعال برای وحدت جهان و مقابله با گردنکشان و حکومت‌های باطل چه خواهد بود، یکی از لشکریان خداوند «ایجاد رعب و وحشت» در دل دشمنان است، خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «ما در دل دشمن رعب ایجاد کردیم که آنان فرار کردند»  .

 

وحدت ادیان توحیدی در تحول جهانی مهدوی (خط امان)

مسأله چهارم تعصب دینی است، ادیان الهی که آمدند همه یک حرف داشتند، در زمان حکومت امام (ع) یک حرف زنده خواهد شد، بعد به آیات سوره مبارکه انبیاء، که در مورد داستان عده‌ای از پیامبران است، اشاره کردم، قرآن می‌فرماید:

(وَ نَجَّینَاهُ وَ لُوطآ اِلَی الا َرضِ الَّتِی بَارَکنَا فیهَا لِلعَالَمینَ É وَ وَهَبنَا لَهُ اِسحَاقَ وَ یعقُوبَ)، و هم چنین :(وَ جَعَلنَاهُم أَئِمَّهً یهدُونَ بِأَمرِنَا)، این‌ها به امر ما هدایت کردند :(وَ أَوحَینَا اِلَیهِم فِعلَ الخَیرَاتِ وَ اِقَامَ الصَّلوَهِ وَ ایتَاءَ الزَّکوهِ).

بعد از نوح صحبت می‌کند :(وَ نُوحآ اِذ نَادی مِن قَبلُ فَاستَجَبنَا لَهُ فَنَجَّینَاهُ وَ أَهلَهُ مِنَ الکربِ العَظیمِ É وَ نَصَرنَاهُ)؛ نوح را نجات دادیم، و یاری کردیم، (وَ دَاوُدَ وَ سُلَیمَانَ)، این افراد پیامبر بودند، آنان را نجات دادیم، قدرت دادیم، (وَ لِسُلَیمَانَ الرّیحَ عَاصِفَهً تَجرِی بِأَمرِهِ اِلَی الا َرضِ)؛ باد را در اختیار سلیمان قرار دادیم؛ (وَ أَیوبَ اِذ نَادَی رَبَّهُ)، (وَ اِسمَاعیلَ وَ اِدریسَ وَ ذَا الکفلِ کلٌّ مِنَ الصَّابِرینَ)  ؛ تمام پیامبران با استقامت پیروز شدند.

در پایان می‌فرماید :(اِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکم أُمَّهً وَاحِدَهً)؛ تمام شما یک امت هستید، اختلاف دارید، ولی موضوع مشترک شما مطرح است، مشترک شما چیست؟ (وَ أَنَا رَبُّکم فَاعبُدُونِ)  ، در توجّه به خدا و عبادت همه یکی هستید، بنابر این ادیان یکی خواهند شد.

البته بعد از این آیات به قیام امام مهدی (ع) اشاره کرده و می‌فرماید :(وَ لَقَد کتَبنَا فِی الزَّبُورِ مِن بَعدِ الذِّکرِ أَنَّ الا َرضَ یرِثُهَا عِبَادِی الصَّالِحُونَ)  .

چند جای دیگر قرآن، که خدای متعال داستان انبیاء را بیان کرده، همین را فرموده، که ادیان الهی همه یک حقیقت دارند: توحید، عبادت، اخلاق، ولی هر کدام از پیامبران بر اساس عقل و فهم مردم زمانشان آمدند، چون دین بر اساس فهم‌ها و عقل‌ها آمده است.

البته قرآن کریم تا آخرالزمان ماندگار است، قرآن کتابی است از هر جهت علمی، از نظر فصاحت و بلاغت و از نظر محتوا، با این که با پیامبر اکرم (ص) مقابله کردند ولی نتوانستند مانند آن را بیاورند.

 

پیام توحید، پیام همه پیامبران (خط امان)

(تِلکَ الرُّسُلُ فَضَّلنَا بَعضَهُم عَلی بَعضٍ)  ، در حقیقت همه پیامبران یک حرف را زده و یک پیام داشتند، آن پیام توحید است، در این پیام اختلاف رویه‌ها و سایر اختلاف‌ها قابل هضم است، حتی کسانی که مذهبشان غیر اسلام است، خدا را خواهند پذیرفت.

از نظر این که پیامبرشان چه کسی است، باید گفت آنان تسلیم حکم اسلام خواهند شد، حکم اسلام این است که شما می‌توانید به دین خودتان بمانید، ولی باید به شرایطی که اسلام برای اهل کتاب تعیین کرده پایدار بمانید، البته در آغاز حکومت امام (ع) این گونه خواهند بود، ولی بعد آن گونه که در روایات آمده دینی جز اسلام پذیرفته نمی‌شود، و همه باید مسلمان شوند.

 

تحقیق پیرامون مفهوم «آخر الزمان» (خط امان)

ایراد آخری که پل ریکور داشت، این بود که مفهوم آخرالزمان چیست؟ گفتم: منظور آن است که زندگی بشر در آن زمان خاتمه پیدا می‌کند، یعنی در حکومت حضرت مهدی(ع) و دولت مسیح(ع) زندگی بشر به نقطه عدل و امنیت جهانی می‌رسد، بعد هم رجعت و قیامت است، همان طور که ابتدای خلقت را نمی‌دانیم، پایان آن را هم نمی‌دانیم، همه این‌ها را خدا می‌داند.

ادامه این بحث را در جلسه آینده پی خواهیم گرفت، در نهایت این نکته جالب توجّه است، که دنیای علم به این حقیقت که منجی خواهد آمد معتقد است، ولی نمی‌داند چگونه و به چه صورت خواهد بود، خوشبختانه در اسلام خیلی از این حقایق بیان شده است، خوشحالم از این که وقتی با آنان صحبت می‌کردم، در پایان می‌گفتند شما ما را با این حقایق آشنا کردید، الحمدللّه.

برای دسترسی به باقی قسمت های خط امان با موضوع موعود جهانی از دیدگاه ادیان و مکاتب اینجا کلید کنید.
صفحه ی اینستاگرام خط امان

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن