قسمت ششم

اثری ماندگار از آیت الله امامی کاشانی (مدظله العالی)

❇️ موضوع : سوره بقره، آیه 155 و سوره اعراف 187 « وَلَنَبلُوَنَّکم بِشَی ءٍ مِنَ الخَوفِ وَ الجُوعِ …  » , « لا یجَلّیها لِوَقتِها اِïلاّû  هُوَ ثَقُلَت فِی‌ـ السَّمûوûاتِ وَ الاâ îَرâضِ…  »

🔋 حجم :
⏰ زمان :

متن برنامه :

 

تاویل آیه 155 بقره: (وَلَنَبلُوَنَّکم) به حوادث آخر الزمان

بحث پیرامون آن دسته از آیات کریمه قرآن بود، که ظاهر آیه شریفه دلالت بر قیام امام زمان ارواحنا له الفداء ندارد، لکن روایات صحیح و معتبر آیه را به قیام آن حضرت مربوط می‌نماید، یعنی متن آیه شریفه بحثی را مطرح می‌کند، که این بحث بر اساس احادیث تحققش در ظهور امام مهدی(ع) است.

از جمله آیات آیه شریفه 155 سوره بقره است (:وَ لَنَبلُوَنَّکم بِشَیءٍ مِنَ الخَوفِ وَ الجُوعِ وَ نَقصٍ مِنَ الاَموالِ وَ الاَنفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصّابِرینَ).

ما شما را امتحان می‌کنیم، در صحنه‌های خوفناک، و در جوع و گرسنگی، و در مشکلات مالی، و مشکلات جانی و از دست رفتن فرزندان، و کاهش محصولات، و به صابران بشارت ده .

(الَّذینَ اïِذا اَصابَتهُم مصیبَهٌ قالُوا اِنّا لِلّهِ وَ اِنّا اïِلَیهِ را جِعُونَ É أُولئِکَ عَلَیهِم صَلَواتٌ مِن رَبِّهِم وَ رَحمَهٌ وَ أُولئِکَ هُمُ المُهتَدُونَ)، کسانی که وقتی مصیبتی به آنان وارد شود، می‌گویند: ما از خدائیم و به سوی خدا بازمی‌گردیم، صلوات خدا بر چنین آدم‌هایی که از امتحان به خوبی برمی‌آیند، و ابتلای الهی را به زیبایی پاسخ می‌گویند.

قبل از این آیات می‌فرماید: (یا اَیهَا الَّذینَ امَنُوا استَعینُوا بِالصَّبرِ وَ الصَّلوهِ اِنَّ

اللّهَ مَعَ الصَّابِرینَ)، این آیه مقدمه بحث را مطرح می‌کند، و توصیه می‌کند به صبر و نماز، که صبر همان ظاهرش صبر و انتظار است، گر چه صوم را هم مصداق این آیه دانسته‌اند، ولی در عین حال صبر معنایی است کلی و یکی از مصداق‌هایش روزه گرفتن است و پای دار بودن در روزه است.

 

علامت‌های ظهور امام زمان (ع) در کلام امام صادق (ع)

«مُحَمَّدُ بنُ هَمّامٍ، عَن عَبدِ اللّهِ بنِ جَعفَرٍ الحِمیرِی، عَن الحَسَنِ بنِ مَحبُوبٍ، عَن‌عَلِی ب نِ رِئابٍ، عَن مُحَمَّدِ بنِ مُسلِمٍ، عَن اَبِی عَبدِ اللّهِ جَعفَرِ بنِ مُحَمَّدٍ (ع) اَنَّهُ قالَ: اِنَّ قُدّامَ قِیامِ القائِمِ عَلاماتٍ بَلوی مِنَ اللّهِ تَعالی لِعِبادِهِ المُومِنینَ، قُلتُ: وَ ما هِی؟ قالَ: ذَلِک قَولُ اللّهِ عَزَّ وَ جَلَّ:(وَ لَنَبلُوَنَّکم بِشَیءٍ مِنَ الخَوفِ وَ الجُوعِ وَ نَقصٍ مِنَ الاَموالِ وَ الاَنفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصّابِرینَ).

قالَ :(لَنَبلُوَنَّکم) یعنِی المُومِنینَ، (بِشَی ءٍ مِنَ الخَوفِ) مِن مُلُوک بَنِی فُلانٍ فِی آخِرِ سُلطانِهِم، (وَ الجُوعِ) بِغَلاءِ اَسعارِهِم، (وَ نَقصٍ مِنَ الاû َموالِ) فَسûادِ التِّجûارûاتِ وَ قِلَّهِ الفَضلِ فیها، (وَ الاَنفُسِ)، قالَ مَوتٌ ذَریعٌ، (وَ الثَّمَراتِ) قِلَّهِ رَیعٍ ما یزرَعُ، وَ قِلَّهِ بَرَکهِ الثِّمارِ، (وَ بَشِّرِ الصّابِرینَ) عِندَ ذَلِک بِخُرُوجِ القائِمِ (ع)، ثُمَّ قالَ لِی: یا مُحَمَّدُ هذا تَاویلُهُ، اِنَّ اللّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یقُولُ :(وَ ما یعلَمُ تَاویلَهُ اِلاّ اللّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِی العِلمِ)».

مرحوم نعمانی و مرحوم صدوق با سند معتبر از محمد بن مسلم نقل کرده‌اند که گفت: امام صادق (ع) فرمود: قبل از قیام قائم (ع) علاماتی است، این علامات مربوط به بندگان مومن است و امتحان خداست، که قبل از ظهور فراوان است.

محمد بن مسلم به امام صادق (ع) عرض می‌کند: این علامات چیست؟ فرمود: خوف از حکومت‌های باطل در جهان، که این حکومتها می‌آیند و مومن را در فشار قرار می‌دهند، مثل آمریکا و صهیونیسم و آل سعود، که هم اکنون مومنین را احاطه کرده‌اند.

و گرسنگی که قیمتها بالا رفته و گرانی زیاد می‌شود، و تجارت‌ها خراب

شده و درآمدها کم می‌شود، مرگ پیش می‌آید، کاهش میوه‌ها، یعنی چیزی که کاشته می‌شود نتیجه‌اش کم است، برکتش هم کم است، در این زمان به صابرین بشارت بده، که در این صحنه‌ها خودشان را نبازند، مایوس و نا امید نشوند، این صحنه‌های آخر الزمان است، امید وار باشند.

سپس فرمود: محمد بن مسلم این تاویل آیه است، یعنی ظاهر آیه این نیست، ولی تحققش در آخر الزمان است، این را راسخون در علم می‌دانند، ما می‌دانیم که به چه چیزهایی در آخر الزمان مومنان گرفتار خواهند شد.

این گرفتاری از اول به عنوان بشارت برای صابرین آمده، برای این که این‌ها باعث نشود آدم مایوس شود، مشکلات یاس و ناامیدی نیاورند.

 

لزوم تلاش و اهتمام برای رفع فقر و مشکلات جامعه

البته این نه بدان معناست که آدم دست روی دست بگذارد و بنشیند، و اگر تجارت‌ها نتیجه نداد، و اگر زراعت‌ها نتیجه نداد، یا اگر فرزند بیمار شد، انسان بگوید آخر الزمان چنین است، و امتحان الهی و ما بایستی صبر کنیم، بلکه وظیفه انسان است که راه چاره بیندیشد.

مثلا اگر کار و شغلی نیست، شغل ایجاد کند، و اگر کارخانه از گردونه خارج شد آن را بازسازی کند، کسانی که دست اندر کار هستند از مسئولان و مردم، باید کار خودشان را انجام دهند، در اجرا و در قانون گذاری، در امنیت سرمایه گذاری، باید همه تلاش کنند.

این وظیفه است، ولی انجام این وظیفه منافات با آن شرایطی که در آخر الزمان پیش خواهد آمد، ندارد، یعنی آن وضع جهان، یا همان تعبیری که امام صادق (ع) می‌فرماید قدرت‌های آن زمان که به جان ملتهای مومن خواهند افتاد .

اصلا این بحث هم راجع به مومنین است، راجع به کسانی است که به قرآن و پیامبر و اهل بیت و این‌ها ایمان دارند، افرادی که اصلا در این وادی

نیستند، به آن‌ها ارتباط ندارد .

روزگار چنین است که خدا بندگان مومن را امتحان می‌کند، دیگران امتحان نمی‌خواهند، آنان مردودند، شیطان سراغ آنان هم نمی‌آید، چون خودشان شیطان هستند، بلکه از شیطان جلوتر هم می‌افتند، شیاطین انس هستند، آنان یک حساب جدا دارند، یا مردی که بی تفاوت هستند، زندگی برایشان تفاوتی ندارد، نه نماز، نه توجهی، نه معرفتی، نه کمک به دیگران، اصلا در این وادی نیستند.

 

مومنان صالح و صبور وارثان جهان خواهند بود

ولی مومنان که خدای متعال برایشان امتحان قرار داده، قیام امام زمان ارواحنا له الفداء در دامن آنان رشد خواهد کرد، وقتی هم در مکه حضرت قیامش را اعلام کند، از همه طرف خواهند آمد، آن 313 نفر حاکمان از خوبان خواهند بود، از دنیای عجم و عرب همه جمع خواهند شد، و دسته دسته خواهند آمد و در رکاب آن حضرت شهید خواهند شد.

این‌ها صالحون هستند، که قرآن کریم می‌فرماید: (وَ لَقَد کتَبنا فِی الزَّبُورِ مِن‌بَع دِ الذِّکرِ اَنَّ الاَرضَ یرِثُها عِبادِی الصّالِحُونَ) ، ما در تورات و زیور و انجیل گفتیم صالحان وارث زمین می‌گردند، یا آیات مبارکه دیگر: (وَعَدَ اللّهُ الَّذینَ آمَنُوا مِنکم لَیستَخلِفَنَّهُم فِی الاَرضِ)، به مومنین خداوند وعده می‌دهد آنان خلیفه زمین خواهند شد، پس وعده به مومنین داده شده، آن‌ها هستند که پیروز هستند.

اصلا حکومت مومنین فداکار را مورد نظر قرار می‌دهد، قرآن می‌خواهد بفرماید در مشکلات نا امید نشوید و یاس شما را نگیرد، نگویید به فرمایش امام صادق (ع) قدرتمندان بر ما حکومت می‌کنند، ما در برابر آن‌ها چه کاری انجام دهیم، ما در برابر بقیه چه کار کنیم، این‌ها یک مشت گرگهایی هستند که خدای متعال زندگی این‌ها را بر آتش خواهد نشاند.

عرض کردم نباید نسبت به این حوادث هم بی توجّه باشیم، باید در همه زمینه‌ها تلاش کنیم، و به قول سعدی که می‌گوید:

هزار جهد بکردم که سرّ عشق بپوشم          نبود بر سر آتش میسّرم که نجوشم

فطرت اقتضا می‌کند، آدم باید تلاش داشته باشد تا به این جا می‌رسد :

به راه بادیه رفتن به از نشستن باطل         وگر مراد نیابم به قدر وسع بکوشم

باید کوشش کرد، اگر بیابان و جاده صاف و مسطح و خیلی روشن نیست، اگر در آخر الزمان زندگی برای مومنان خسته کننده است، باید در همه زمینه‌ها کوشید، تاریکی‌ها را کم کرد، از مشکلات کاست و نگفت امام خواهد آمد، این که (وَ بَشِّرِ الصّابِرینَ) یعنی باید بکوشیم و منتظر باشیم، که با این انتظار اگر مردیم، مثل این که در زیر خیمه امام زمان (ع) جان داده‌ایم، این اصل است، پس بنابر این باید کوشش کرد.

این که بگوییم فایده‌ای ندارد و نمی‌شود، حرف درستی نیست، تلاش وظیفه ماست.

 

آیه 147 سوره اعراف و تشبیه قیام مهدوی به قیامت در عدم تعیین زمان

آیه دومی که بر اساس روایات با قیام مهدوی در ارتباط است و در این جلسه مطرح می‌کنیم، در داستان دعبل خزاعی یکی از شاعران بزرگ زمان حضرت رضا (ع) آمده، او شعری سرود و آن را برای آن حضرت خواند، این داستان را سنی و شیعه نقل کرده‌اند.

مرحوم صدوق این داستان را این گونه نقل می‌کند:

«اَحمَدُ بنُ زِیادِ بنِ جَعفَرٍ الهَمَدانِی، عَن عَلِی بنِ اِبراهیمَ بنِ هاشِمٍ، عَن اَبیهِ، عَن‌عَب دِالسَّلامِ بنِ صالِحٍ الهَرَوِی، قالَ: سَمِعتُ دِعبِلَ بنَ عَلِی الخُزاعِی یقُولُ: لَمّا اَنشَدتُ مَولای الرِّضا (ع) قَصیدَتِی الَّتِی اَوَّلُها:

مَدارِسُ آیاتٍ خَلَت مِن تِلاوَهٍ         وَ مَنزِلُ وَحی مُقفِرُ العَرَصاتِ

فَلَمَّا انتَهَیتُ اِلی قَولِی:

خُرُوجُ اِمامٍ لا مَحالَهَ خارِجٌ         یقُومُ عَلَی اسمِ اللّهِ وَ البَرَکاتِ

یمَیزُ فینا کلَّ حَقٍّ وَ باطِلٍ         وَ یجزِی عَلَی النَّعماءِ وَ النَّقِماتِ

بَکی الرِّضا (ع) بُکاءً شَدیدآ، ثُمَّ رَفَعَ رَاسَهُ اِلَی، فَقالَ لِی: یا خُزاعِی نَطَقَ رُوحُ القُدُسِ عَلَی لِسانِک بِهَذَینِ البَیتَینِ، فَهَل تَدرِی مَن هذَا الاِمامُ، وَ مَتَی یقُومُ؟ فَقُلتُ: لا، یا سَیدِی اِلاّ اَنِّی سَمِعتُ بِخُرُوجِ اِمامٍ مِنکم، یطَهِّرُ الاَرضَ مِنَ الفَسادِ، وَ یملَؤُها عَدلا، فَقالَ: یا دِعبِلُ الاِمامُ بَعدِی مُحَمَّدٌ ابنِی، وَ بَعدَ مُحَمَّدٍ ابنُهُ عَلِی، وَ بَعدَ عَلِی ابنُهُ الحَسَنُ، وَ بَعدَ الحَسَنِ ابنُهُ الحُجَّهُ القائِمُ، المُنتَظَرُ فِی غَیبَتِهِ، المُطاعُ فِی ظُهُورِهِ، لَولَم یبقَ مِنَ الدُّنیا اِلاّ یومٌ واحِدٌ، لَطَوَّلَ اللّهُ ذَلِک الیومَ حَتّی یخرُجَ، فَیملاَ َها عَدلا کما مُلِئَت جَورآ وَ ظُلمآ، وَ اَمّا مَتی فَاِخبَارٌ عَنِ الوَقتِ، وَ لَقَد حَدَّثَنِی اَبِی، عَن اَبیهِ، عَن‌آبائِهِ، عَن عَلِی (ع)، اَنَّ النَّبِی (ص) قیلَ لَهُ: یا رَسُولَ اللّهِ مَتَی یخرُجُ القائِمُ مِن‌ذُرِّیتِک؟ فَقالَ: مَثَلُهُ مَثَلُ السّاعَهِ (لا یجَلّیها لِوَق تِها اِïلاّû  هُوَ ثَقُلَت فِی‌ـ السَّمûوûاتِ وَ الاâ îَرâضِ لاû تَأâتیکمâ اِïلاّû  بَغتَهً).

مرحوم صدوق با سند معتبر از عبدالسلام بن صالح هروی نقل می‌کند که گفت: از دعبل بن علی خزاعی شنیدم که گفت: هنگامی‌که قصیده‌ام را محضر مبارک امام رضا (ع) خواندم، که اولش این بود:

منزل‌هایی که در آن منزل‌ها وحی خدا بود و نماز خوانده می‌شد، هنگامی‌که به این اشعار رسیدم :

امامی قیام خواهد کرد که حق و باطل را از هم جدا خواهد نمود.

این را که عرض کردم، امام رضا (ع) بلند بلند گریه کرد، سپس سر مبارک را به طرف من بلند کرد و فرمود: روح القدس بر زبانت جاری کرد که این دو بیت را گفتی، آیا می‌دانی این امام کیست و کی قیام خواهد کرد؟ گفتم: نمی‌دانم، جز این که از شما شنیدم فرمودید: اوضاع چنین نخواهد ماند، امامی از ما و اهل بیت ما قیام خواهد کرد، که زمین را از فساد پاک و پر از عدل خواهد کرد، بعد حضرت فرمود: ای دعبل امام بعد از من فرزندم محمد است، فرزند او علی است، فرزند او حسن عسکری است، بعد از

حسن فرزند حجت قائم (ع) است، در حال غیبت همه منتظر او بوده و در هنگام ظهور مطیع او می‌گردند، اگر از دنیا یک روز باقی نماند، خداوند آن روز را طولانی می‌گردند تا ظهور کند، و جهان را پر از عدل و داد می‌کند، وقتی که پر از جور و ظلم شود.

و اما کی خواهد آمد، صحبت از زمان ظهور است، پدرم از پدرانش نقل کرده که از پیامبر (ص) سوال شد: قائم از فرزندانت کی ظهور می‌کند، فرمود: مثال او مثال قیامت است، ظاهر آیه مبارکه این است که می‌پرسند ساعت کی خواهد بود، می‌فرماید: خدا می‌داند قیامت کی خواهد بود.

حضرت این را که قیامت ناگهانی می‌آید را منطبق می‌فرماید بر وجود مبارک امام زمان (ع)، البته همان گونه که در مباحث گذشته بیان شد، حوادث آخر الزمان سه مرتبه متصل به هم است: اول قیام امام زمان (ع)، بعد رجعت، و بعد هم فیامت است، معمولا این احادیث را در علائم قیامت آورده‌اند، و تقریبآ قیام حضرت دالان قیامت است، و بعد هم رجعت است.

 

 

 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن