قسمت شانزدهم

قسمت 16

اثری ماندگار از آیت الله امامی کاشانی (مدظله العالی)

❇️ موضوع :  « فضل بن روزبهان (2) »

🔋 حجم :
⏰ زمان :

متن برنامه :

 

ائمه (عع) ادامه دهندگان راه پیامبر (ص) و مبینان وحیند

بحث پیرامون نظرات علمای بزرگ اهل سنت بود، که با شیعه امامیه در هویت حضرت مهدی ارواحنا له الفداء مشترک بوده و او را فرزند حضرت عسکری (ع) می‌دانند، در بحث گذشته از فضل بن روزبهان سخن گفتیم، و بیان کردیم ایشان کتابی به نام «وسیله الخادم الی المخدوم» نوشته، و خودش را خادم و اهل بیت (عع) را مخدوم شمرده و کتاب را با صلوات بر محمد و آل محمد(ص) آغاز می‌کند.

در بحث صلوات این نکته را مطرح می‌کند: نبوت دائره است و یک آغاز و یک نهایتی دارد، تکمیل کننده این دایره پیامبر اکرم (ص) است، زیرا وقتی خطی به عنوان دایره می‌چرخد، هر نقطه‌ای دارای یک صفت و امتیاز و یک شرح و بیانی است.

آدم ابوالبشر نقطه اول، و نوح و ابراهیم و موسی و عیسی هر کدام در نقطه‌ای قرار داشته، و رسالت و نبوتشان در این دایره دور می‌زند، این دایره دایره نمی شود، مگر این که آخرین نقطه که نهایی است، به اولین نقطه که شروع است وصل شود، اگر چنین نشود دایره تحقق پیدا نمی کند و وصل نهایت به بدایت محقق دایره است، و نهایت نقطه دایره نبوت وجود مقدّس پیامبر اکرم (ص) است.

این دایره در رحلت پیامبر اکرم (ص) پایان یافت، ولی آن تفکر و وحیی که آمد باید تبیین شود و معلم داشته باشد، حجت خدا به عنوان قطب عالم انسانیت باید باشد تا آن نبوت با انقطاعش تا قیامت به وسیله ولایت وجود داشته باشد.

لذا می‌گوید: «اللهم صل علی محمد و آل محمد»، صلوات هم بر محمد و هم بر آل محمد، چون چیزی که دایره را تکمیل کرد محمد (ص) بود، ولی کسی که پیام دایره را تا آخر عالم و تا روز قیامت می‌برد آل محمد است.

این صلوات به معنای در خواست ترفیع از خدای متعال است، درود فرست، یعنی مقامشان و جاه و عزتشان را بالا ببر، بالا هستند، ولی چون رحمت خدا نامتناهی است، هر چه بالا رود باز جای بالاتر رفتن دارد، لذا می‌گوید: شروع می‌کنم کتاب را با صلوات بر محمد و آل محمد.

او با این که از اهل سنت و شافعی مذهب بوده و تعصب داشته، بعد از این که آن دایره را بیان می‌کند، این مطالب را در فضیلت اهل بیت ذکر می‌نماید.

 

اعتراف فضل بن روزبهان به فضیلت اهل بیت پیامبر (ص)

فضل بن روزبهان در کتاب دیگرش به نام عالم آرای امینی بعد از حمد و سپاس خدای متعال و ذکر مناقب پیامبر اکرم (ص)، می‌گوید: پیامبر (ص) فرمود :«اِنِّی تارِکٌ فیکمُ الثَّقَلَینِ کتابَ اللّهِ وَ عِترَتِی»، این عترت همان آل محمد است، به همین دلیل صلوات را مطرح می‌کند که بگوید: محمد و آل محمد، در برابر بعضی از علمای اهل سنت که می‌گویند: «صلی الله علیه و سلم»، و آل محمد را نمی گویند، ولی او روی حدیث ثقلین تکیه می‌کند.

آن چیزی که برای نبوت قوام و اساس است همین ولایت است، این ولایت از پیامبر اکرم (ص) به امیرالمومنین (ع) و بعد به هر یک از ائمه (عع) منتقل می‌شود.

این بحث را به طور کامل در همان کتاب «وسیله الخادم الی المخدوم» بیان کرده، علی بن ابی طالب (ع) را به عنوان امیرالمومنین و خلفای دیگر را به عنوان ولی المسلمین ذکر می‌کند، این همان معنای ولایت است که در پیامبر اکرم (ص) بود.

 

بررسی عناوین: نبوت، امامت و ولایت، و تفاوت آن‌ها

عناوین نبوت و امامت و ولایت، سه عنوان است که هر کدام معنی خاص خودش را دارد، نبوت از نبا و خبر است، از خدا خبر آورده، و آن شریعت و نبوت است.

ولایت غیر از نبوت است، ولایت یعنی قرب به خدا، «قابَ قَوسَینِ اَو اَدنی، دُنُوّآ وَ اقتِرابآ مِنَ العَلِی الاَعلی»، آن قرب به حق یک نور خاص خودش را دارد، و منشا معجزات و کرامات می‌گردد، موسی بن عمران که عصا را اژدها می‌کرد، عیسی بن مریم که کور مادرزاد را شفا می‌داد، پیامبر اکرم (ص) که شق القمر کرد، ولایت بود نه نبوت، ائمه (عع) که شفا می‌دهند، ولایت است.

بنابر این ولایت نور خاصی است که از وصل به حق برخاسته، به عبارت دیگر تنزل اسماء الحسنی است، اسماء جلال و جمال خدا تنزل می‌کند، حکیم و علیم و رحیم و منتقم در علی (ع) تنزل می‌کند، وقتی می‌گوییم ولی خدا یعنی مظهر تمام اسماء الحسنی و تنزل این حقایق و تنزل غیب در یک انسان، این است منشا آن همه معجزات و کرامات.

 

بیان نمونه‌ای از تجلی ولایت تامه الهیه امام رضا (ع)

مرحوم پدرم داستانی را نقل می‌کرد و می‌گفت: مشهد مشرّف بودم، یکی از شب‌ها خواب عجیبی دیدم، برای خواندن نماز صبح به بالاسر مبارک امام رضا (ع) رفتم، در آنجا یکی از مراجع آن دوره یعنی مرحوم سید یونس اردبیلی نماز می‌خواندند، در صف اول نماز بودم، بعد از نماز، کنار مرحوم اردبیلی رفته و گفتم :

دیشب در خواب دیدم پشت پنجره فولاد یک هیولای سهمگین و مهیب، که قیافه‌ای بسیار ناراحت کننده داشت ایستاده است، مدتی نگذشت که صدایش را بلند کرد و گفت: مامورم در این زمین پهن شوم، ناگهان در عالم خواب دیدم از ضریح مطهر صدایی بلند شد و فرمود: مجاز نیستی برگرد، مرحوم اردبیلی فرمودند: قرار بوده حادثه بزرگی رخ دهد و امام جلوی آن را گرفته است.

مرحوم پدرم می‌گفت: همان شب در مشهد زلزله شدیدی آمد که از شدتش آب حوض‌ها بیرون ریخت اما در مشهد به کسی آسیبی نرسید، تنها یکی از کاشی‌های گلدسته فرو ریخت، مشهدی‌ها می‌گفتند امام رضا(ع) حادثه را به خودش خرید، این کلام: «مجاز نیستی برگرد»، نبوت نیست، ولایت است.

نکته قابل توجّه این است که پیامبراکرم (ص) هم نبوت داشت و هم ولایت، امیرالمومنین (ع) ولایت داشت نه نبوت، و ولایت پیامبراکرم(ص) بعد از ایشان به امیرالمومنین (ع) و بعد به همه ائمه (عع) منتقل شد، این همان ولایت و قرب است.

 

فضل بن روزبهان و بیان فضائل اهل بیت (عع)

از این رو فضل بن روزبهان به ائمه (عع) می‌پردازد، و از هرکدام اوصافی را نقل می‌کند، و علی (ع) را امیرالمومنین و خلفای دیگر را ولی المسلمین می‌نامد، یعنی حاکم بر مسلمانان، حضرت علی (ع) آن نور و آن ولایت است.

بعد این حدیث را می‌آورد، که پیامبر (ص) فرمود :«اَنَا مَدینَهُ العِلمِ وَ عَلِی بابُها»، اگر کسی بخواهد وارد شهر علم شود درگاهش علی (ع) و از راه اوست، یعنی علم نبوت و حقایق وحی را فرد دیگری نمی‌تواند بیان کند، او درگاه شهر است، درهای دیگر درگاه شهر علم پیامبر (ص) نیست، «اَنَا مَدینَهُ العِلمِ وَ عَلِی بابُها».

باز می‌گوید: پیامبر (ص) در غدیر خم فرمود :«مَن کنتُ مَولاهُ فَعَلِی مَولاهُ»، بعد از علی بن ابی طالب فرزند ارشدش حسن مجتبی (ع) لایق جلوس در منصب امیرالمومنین بود، بعد از کناره‌گیری و شهادت امام حسن (ع) برادر بزرگوارش حسین(ع) امام زمان و خلافت و امامت وقت را به عهده داشت.

و در باره قیام امام حسین (ع) می‌گوید: استقامت آن حضرت طوری بود که شرق و غرب را مورد توجّه قرار داد، من طاقت نوشتن تفصیل عاشورا را ندارم، زیرا تمام جوارح من می‌لرزد و شدت مصیبت چندان در این فقیر اثر می‌کند، که هوش و توانایی و عقل و دانایی مرا محو می‌نماید.

لعنت خدا بر خوارج، در اسلام واقعه‌ای رخ داد، به عدد علم خدا لعنت خدا بر هر کس که به قصد آن حضرت در آن جنگ حاضر شد، و در آن شرکت کرد و بدان راضی بود، و تا روز قیامت بدان راضی باشد، و بر آن‌ها که بر پدر بزرگوار و جدّ عالی مقدار و برادر و مادر آن حضرت، یعنی حضرت زهرا (س) ظلم و جور کردند و رنجانیدند تا روز قیامت.

 

فضل بن روزبهان و بیان فضائل امام صادق (ع) و امام رضا(ع)

بعد حرز امام صادق (ع) را نقل کرده و می‌گوید: و بحمد الله این فقیر ضعیف آن حرز را یاد دارم، و از اوراد فقیر است که سال‌هاست بدان مواظبت می‌نمایم، و تمام عمر در پناه آن حرز بحمد الله و قوتّه از شرّ اعداء مصون و محروسم.

حدیث سلسله الذهب را ذکر می‌کند و می‌گوید: تمامی‌روات آن امامان معصوم هستند، تبرّک به آنها می‌نمایم، و این فقیر حقیر تجربه کرده‌ام، که هر مریض را عیادت کردم و اجل او نرسیده بود، به صدق این اسناد، که از چه کسانی اسناد روایات نقل شده، حدیث را بر او خواندم، حق او را در همان روز شفا کرامت کرد، و اثر صحت فی الحال در او ظاهر شد، و این از مجرّبات فقیر است، یعنی من تجربه دارم.

کمترین بندگان فضل الله بن روزبهان رجاء واثق است به الطاف الهی، که زیارت مرقد مطهّر و مشهد منوّر امام رضا (ع) را به این فقیر حقیر روزی کند، محبت و تولای آن حضرت و استمداد از آن حضرت در خزینه سینه من است، استمداد از باطن اقدس حضرت رضا (ع) را طریق نجات می‌دانم، در هر هائله و داهیه روح مقدس امام رضا (ع) را عون و مددکار خودم می‌خواهم.

 

فضل بن روزبهان و بیان فضائل حضرت مهدی (ع) و اشعاری در مدح ایشان

در باره حضرت مهدی (ع) می‌گوید: «می‌گویم مهدی موعود محمد بن حسن عسکری است، او قائم و منتظر است»، و در جای دیگر: «حق آن است که حضرت مهدی (ع) متولد شده و امروز موجود است».

و معجزه‌ای نقل می‌کند از علی بن عیسی اربلی در کشف الغمه، که در توسل به امام زمان (ع) بیمار شفا پیدا کرد، و این اشعار را در باره امام مهدی(ع) آورده:

در رهی دیدم مهی حیران آن ماهم هنوز         عمر رفت و من مقیم آن سر راهم هنوز

چون نسیم صبحگاهی بر من بی دل گذشت         من نسیم وصل آن مه را هوا خواهم هنوز

می‌فزاید مهر او هر روز در خاطر مرا         گرچه من کاهیده‌ام، او درد می‌کاهم هنوز

گرچه آه آتشینم خرمن جان سوخته         می‌رود تا اوج گردون آتش آهم هنوز

شوق آن دیدار، غافل کرده از عالم مرا         تو مپنداری که من از خویش آگاهم هنوز

انتظار شاه مهدی می‌کشد عمری امین         رفت عمر و در امید طلعت شاهم هنوز

 

این را ما باید توجّه کنیم، که یک عالم بزرگ شافعی این گونه به اهل بیت(عع) اظهار ارادت می‌کند.

 

 

 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اسکرول به بالا